Nỗ lực chống dịch sốt xuất huyết.

Trong lúc Bộ Y tế, cùng các ngành, các cấp đang tập trung mọi nỗ lực phòng, chống dịch cúm A(H1N1) thì sốt xuất huyết lại đang có chiều hướng tăng, trở thành dịch và lây lan nhanh trong cộng đồng. Chính vì vậy, nhiều bệnh viện trên địa bàn TP Hà Nội đang trong tình trạng quá tải, người bệnh phải nằm ghép từ hai đến ba người một giường, có nơi phải kê cả giường bệnh ra hành lang.

Quá tải số ca điều trị

Tại Viện Các bệnh Nhiệt đới và Truyền nhiễm Quốc gia (CBNÐ và TNQG), trung bình mỗi ngày có từ 30 đến 50 ca mắc bệnh sốt xuất huyết (SXH) nhập viện. Khoa Cấp cứu của Viện luôn trong tình trạng quá tải, luôn có gần 200 ca điều trị nội trú tại Viện, chiếm 1/2 tổng số người bệnh toàn Viện, trong đó số người bệnh bị SXH nặng chiếm từ 5 đến 10%. Khu vực khám bệnh và xét nghiệm máu của Viện lúc nào cũng rất đông người đến khám. Mặc dù Viện đã có nhiều giải pháp như: đưa máy xét nghiệm máu xuống phòng khám, tăng thêm phòng khám để người bệnh có kết quả nhanh, nhưng vẫn không đáp ứng được số lượng người bệnh đến khám trong tình trạng quá tải. Trước đây, chỉ có tầng 5 là khu điều trị cho người bệnh SXH, nhưng hiện tại, người bệnh đến chữa và điều trị đã nằm ở tất cả các khoa trong Viện. Theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, giường kế hoạch của Viện là 200 giường, nhưng thực kê chỉ có 149 giường, lượng người bệnh đang điều trị lúc nào cũng ở con số hơn 500 người, nên Viện đã phải trang bị thêm hơn 100 giường i-nốc và giường bạt, quạt, đèn... Viện cũng đã tăng cường thêm bác sĩ, nhân viên y tế trực 24/24 giờ ở các khoa, phòng khám để phục vụ người bệnh. Cùng một lúc phải đối phó với nhiều loại bệnh như: cúm A (H1N1), SXH, sốt vi-rút, chưa kể những căn bệnh truyền nhiễm khác: Lao, HIV/AIDS... Các bác sĩ, y tá, điều dưỡng, cán bộ, nhân viên của Viện CBNÐ và TNQG luôn trong tình trạng căng thẳng, mệt mỏi, cường độ và áp lực công việc là rất lớn.

Tại Khoa vi khuẩn, Viện CBNÐ và TNQG, chúng tôi gặp người bệnh Phạm Thị Thanh Thủy, 28 tuổi (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Chị Thủy cho biết, cách đây mười ngày tôi thấy người đau ê ẩm và rất đau đầu, nên nghĩ rằng mình bị cảm, và đã mua thuốc uống. Sau đấy, tôi thấy người khó chịu, nhiệt độ đo được gần 40oC, nên đã đến một phòng khám tư để khám, họ nghi ngờ tôi bị sốt do vi-rút và khuyên tôi đến Viện làm xét nghiệm. Vì chủ quan nên tôi không đến Viện. Trong ba ngày, tôi luôn sốt cao, uống thuốc hạ sốt cũng không giảm, sức khỏe yếu dần, đến khi tôi bị chảy máu mũi nhiều lần, gia đình mới hốt hoảng đưa tôi vào Viện CBNÐ và TNQG. Tại đây, các bác sĩ làm xét nghiệm lâm sàng và kết luận tôi bị SXH Ðăng-gơ (Dengue xuất huyết), sau năm ngày điều trị tích cực, đến nay sức khỏe của tôi dần hồi phục. Chị Trần Thị Phương, 40 tuổi (quận Hoàng Mai, Hà Nội) nằm cùng giường với chị Thủy, tâm sự: "Khi bắt đầu sốt và đau đầu, cứ nghĩ bệnh của mình do thời tiết thay đổi, chắc chỉ uống mấy viên thuốc như mọi khi thì sẽ khỏi. Ba ngày liền tôi luôn ở trong tình trạng sốt từ 39oC đến 40oC, chồng tôi khuyên tôi đến bệnh viện, tôi nhất định không đi. Ðến ngày thứ tư, sau khi đã uống thuốc hạ sốt, nhưng nhiệt độ vẫn tăng gần 41oC và máu trong người tôi chảy ra như đến "kỳ" của phụ nữ, tôi lả đi. Lúc ấy gia đình đã đưa tôi đến Viện CBNÐ và TNQG cấp cứu. Tại đây, các bác sĩ cho biết, tôi bị SXH, tiểu cầu tụt quá giới hạn, trụy mạch, nếu chậm thêm vài giờ sẽ nguy hiểm đến tính mạng. Với sự tận tình cứu chữa của các bác sĩ, y tá, hiện nay sức khỏe của tôi đang tiến triển rất tốt".

Viện trưởng Viện CBNÐ và TNQG, TS Nguyễn Văn Kính, cho biết: Trong số những người bệnh nhập Viện vì SXH, thì có đến 2/3 người bệnh là trên địa bàn TP Hà Nội, còn 1/3 là ở các tỉnh khác. Nhiều gia đình có cả vợ, chồng và con đều mắc SXH. Nhiều người bệnh do chủ quan, lại ở tuyến dưới nên khi cấp cứu đến Viện đã ở trong tình trạng rất nặng, tiểu cầu tụt xuống còn 12 - 13 nghìn tiểu cầu (trong khi người bình thường là hơn 150 - 450 nghìn tiểu cầu), xét nghiệm men gan tăng hơn 2.000 đơn vị (người bình thường dưới 40 đơn vị). Những trường hợp như trên có nguy cơ biến chứng cao. TS Nguyễn Văn Kính cho rằng, dịch SXH Ðăng-gơ năm nay rất bất thường và khó lường. Mọi năm, theo chu kỳ, SXH có chiều hướng tăng ở cuối mùa thu. Nhưng năm nay, trong mùa hè lại có nhiều người mắc bệnh SXH phải nhập viện và số lượng người bệnh tăng dần từ đầu tháng bảy. Như vậy, dịch đến sớm hơn khoảng hai tháng. Người bệnh vào viện được điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế.

Dịch SXH cũng đang có nguy cơ xảy ra ở trẻ em. Tại khoa Nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương, mấy tuần gần đây, số bệnh nhi tăng. Trưởng khoa Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương PGS, TS Phạm Nhật An cho biết, dịch SXH năm nay có nhiều biểu hiện bất thường. Tỷ lệ trẻ em bị biến chứng do SXH tăng hơn các năm trước, với các triệu chứng lâm sàng như: men gan tăng, tổn thương gan khiến bệnh nhi dù hết sốt vẫn mệt mỏi kéo dài, hạ huyết áp do suy tim... khi bệnh nhi xét nghiệm có tiểu cầu dưới 5.000 là phải truyền tiểu cầu mặc dù không có dấu hiệu chảy máu. Nếu không được điều trị tích cực thì sẽ rơi vào tình trạng sốc Ðăng-gơ và có nguy cơ tử vong do trụy tim mạch. Nhiều trường hợp các cháu được đưa đến trong tình trạng khá nặng như trường hợp của cháu N.V.C.Q, 4 tuổi (phường Nhân Chính, Hà Nội), hôm nhập viện, cháu có triệu chứng sốt cao, đau đầu, nôn, đau bụng, khó thở và huyết áp hạ. Sau khi làm các xét nghiệm lâm sàng, cho thấy cháu đang trong tình trạng sốc, gan to, tràn dịch màng bụng, màng phổi, tiểu cầu, bạch cầu và dung tích hồng cầu đều thấp... chậm thêm vài giờ sẽ ảnh hưởng đến tính mạng của cháu. Ðược biết, gia đình đã tự ý mua thuốc cho cháu uống và truyền nước tại nhà, đến khi tình trạng bệnh của cháu diễn biến quá nặng mới đưa vào bệnh viện. Sau ba ngày điều trị tích cực, tình trạng sức khỏe của cháu đang dần dần hồi phục.

Tại Khoa Nội 2, Bênh viên Xanh-pôn, cả khoa chỉ có 45 giường bệnh, trong khi số lượng người bệnh lúc nào cũng dao động từ 130 đến 150 người. mặc dù bệnh viện đã tăng thêm một phòng và 30 giường bạt, nhưng người bệnh nhập viện tăng theo từng ngày, các phòng điều trị lúc nào cũng ở trong tình trạng người bệnh phải nằm ba, bốn người/giường, thậm chí có phòng người bệnh "ngồi" điều trị. Trưởng Khoa Nội 2, TS Bùi Nguyên Kiểm cho biết, SXH Ðăng-gơ là một bệnh do vi-rút lây truyền thông qua muỗi và bệnh phát triển mạnh ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới, do muỗi cái thuộc giống Aedes đốt và truyền bệnh. SXH năm nay diễn biến bất thường, đến sớm hơn mọi năm và người bệnh đến nhập viện đều ở trong tình trạng khá nặng vì chủ quan và thiếu hiểu biết, tự ý chữa ở nhà như trường hợp chị P.T.T, 43 tuổi (quận Ðống Ða, Hà Nội), chị bị sốt cao đã bốn ngày nhưng tự chữa bệnh tại nhà, đến lúc sức khỏe yếu dần, xuất huyết trong và ngoài cơ thể mới đến nhập viện. Chị T.T nhập viện trong tình trạng sốt cao, xuất huyết trong và hai chân từ đầu gối trở xuống xung huyết phù nề, tiểu cầu giảm theo từng ngày, men gan tăng cao... sau khi làm các xét nghiệm lâm sàng, kết quả cho thấy chị bị SXH trong rất nặng, nếu không cấp cứu kịp thời thì khó giữ được tính mạng.

Triệu chứng và cách phòng, chống

Viện trưởng Viện CBNÐ và TNQG, TS Nguyễn Văn Kính cho biết, triệu chứng cơ bản của SXH là người bệnh sốt cao (39oC - 40oC) liên tục đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, phát ban, buồn nôn, nôn hoặc có các biểu hiện xuất huyết tự nhiên như chấm xuất huyết dưới da, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, xuất huyết tiêu hóa, người có tiền sử đau dạ dày sẽ dễ bị xuất huyết dạ dày, rong kinh (ở phụ nữ), phụ nữ mang thai bị SXH vào thời điểm chuyển dạ lại càng nguy hiểm hơn vì có thể mất máu nhiều... Quá trình diễn biến của bệnh từ 2 đến 7 ngày, nguy hiểm thường xảy ra ở ngày sốt thứ tư, thứ năm: người bệnh luôn trong trạng thái mệt mỏi, đái ít, bứt rứt, mạch nhanh nhẹ, huyết áp hạ; nặng hơn nữa là không đo được mạch, huyết áp (biểu hiện của trụy mạch). Người bệnh cần được điều trị tích cực và hỗ trợ truyền máu, không được chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến biến chứng nặng như sốc, trụy mạch, xuất huyết các cơ quan nội tạng, xuất huyết não... gây nguy hiểm đến tính mạng.

Trưởng Khoa Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương PGS, TS Phạm Nhật An khuyến cáo, trẻ SXH thường bị sốt cao 39oC - 40oC, đột ngột, liên tục trong bốn đến năm ngày liền; đau bụng, xuất huyết (chảy máu) ở nhiều dạng như xuất huyết dưới da, lộ trên mặt da những đốm nhỏ mầu đỏ hay vết bầm. Có thể phân biệt những đốm đỏ này với vết muỗi đốt bằng cách căng da chung quanh chấm đỏ, nếu chúng vẫn còn là do xuất huyết, ngược lại nếu biến mất thì đó là vết muỗi đốt. Trẻ có thể bị chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn hoặc đi ngoài ra máu. Khi trẻ bị bệnh nặng, có thể bị sốc. Ðây là dấu hiệu nặng, thường xuất hiện từ ngày thứ ba đến thứ năm của bệnh, nhất là lúc trẻ đang sốt cao chuyển sang hết sốt và có thể xảy ra kể cả khi không thấy rõ dấu hiệu xuất huyết. Trẻ bị sốc khi bị mệt, li bì hoặc vật vã; chân tay lạnh, tiểu ít và có thể kèm theo nôn hoặc đi ngoài ra máu. Ðối với các trường hợp trẻ mắc sốt xuất huyết, có thể chăm sóc tại nhà bằng cách cho nghỉ ngơi, tránh chạy nhảy; cho ăn nhẹ (cháo, súp, sữa...); cho uống nhiều nước hơn bình thường, có thể dùng nước đun sôi để nguội, nước ô-rê-dôn (nước biển khô, pha một gói vào một lít nước, uống 100 - 150 ml nước/kg cân nặng/ngày), nước cam vắt, nước chanh đường; hạ sốt với thuốc pa-ra-xê-ta-môn, lau nước ấm khi trẻ sốt cao. Tuyệt đối không cho trẻ uống át-xpi-rin (vì gây thêm xuất huyết), không đánh gió, không quấn kín hoặc mặc áo nhiều khi trẻ đang sốt, không kiêng ăn, không nhịn uống. Khi trẻ có dấu hiệu trở nặng bất ngờ như mệt nhiều hơn, vẻ bứt rứt, li bì, tay chân lạnh, đau bụng nhiều hơn và nôn nhiều, da đổi mầu bầm, môi tím lại, gia đình cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện. Ðể phòng, chống SXH cho trẻ, các bà mẹ nên cho trẻ mặc quần áo dài tay, ngủ màn ban đêm lẫn ban ngày; không để trẻ nơi thiếu ánh sáng, ẩm thấp để tránh muỗi đốt; thoa thuốc chống muỗi lên những vùng da lộ ra ngoài để bảo vệ trẻ.

Hiện nay, tình hình dịch SXH đang diễn biến hết sức phức tạp và có khả năng bùng phát thành dịch tại một số tỉnh, thành phố trong những tháng cuối năm 2009. SXH là bệnh truyền nhiễm cấp tính do siêu vi trùng có tên Ðăng-gơ gây ra. Bệnh lây do muỗi vằn hút máu truyền siêu vi trùng từ người bệnh sang người lành. Muỗi vằn có nhiều khoang trắng ở lưng và chân, thường sống ở trong nhà, đậu trong những chỗ tối như gầm bàn, gầm giường, hốc tủ, quần áo treo trên vách, nơi ẩm thấp, ao tù, nước đọng... Trong nhà có người bị SXH thì không cần cách ly mà phải thực hiện các biện pháp tránh bị muỗi đốt như phải nằm màn, bôi kem chống muỗi. Ăn uống đầy đủ chất, tăng cường tập luyện để nâng cao sức đề kháng.

Ðể phòng, chống dịch SXH có hiệu quả, đòi hỏi sự vào cuộc của các ngành, các cấp và toàn xã hội. Ngành y tế cần phối hợp các Bộ, ngành, các cấp chính quyền chú trọng công tác truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức của nhân dân về quyền lợi và nghĩa vụ trong việc phòng, chống SXH, để mỗi người tự áp dụng các biện pháp (ngủ màn, diệt muỗi, diệt bọ gậy...). Công tác phòng, chống SXH trong ngành y tế phải có sự cải tiến, đổi mới một cách quyết liệt như: triển khai đồng loạt chiến dịch vệ sinh môi trường, thu gom phế thải, phế liệu không cho muỗi SXH có nơi cư trú, sinh sản, thả cá bảy mầu để diệt loăng quăng, thau rửa dụng cụ chứa nước để diệt bọ gậy. Thường xuyên kiểm tra, đôn đốc hoạt động phòng, chống SXH tại địa phương. Ngành Y tế chỉ đạo các cơ sở y tế tích cực triển khai công tác kiểm tra, giám sát, phát hiện sớm, xử lý triệt để ổ dịch không cho dịch lan rộng. Ðồng thời, tổ chức tốt công tác cấp cứu, điều trị, nhằm hạn chế mức thấp nhất tỷ lệ tử vong do SXH. Xây dựng quy chế phối hợp giữa ngành y tế với các cấp, các ngành một cách khoa học, phù hợp từng địa bàn dân cư. Ðầu tư cơ sở vật chất, trang, thiết bị và nguồn nhân lực nhằm đáp ứng, bảo đảm chất lượng khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân trong việc phòng, chống SXH ở các tuyến, nhất là tuyến y tế cơ sở.

Bài và ảnh: ÐỖ HOÀI THU

Trích từ _ Nhân Dân

Tin mới hơn:

Tin cũ hơn:

<< Trang truớcTrang kế >>